Sáp nhập doanh nghiệp là một hình thức tái cấu trúc doanh nghiệp phổ biến, góp phần tăng quy mô hoạt động, mở rộng thị trường, tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, khi một doanh nghiệp thông thường có nhu cầu sáp nhập vào doanh nghiệp xã hội, nhiều câu hỏi pháp lý đặt ra, đặc biệt liên quan đến đặc thù của mô hình doanh nghiệp xã hội tại Việt Nam.

Vậy doanh nghiệp thông thường có được phép sáp nhập vào doanh nghiệp xã hội không? Quy trình, điều kiện và hệ quả pháp lý của việc sáp nhập này được pháp luật quy định như thế nào? Trong bài viết dưới đây, Công ty Luật Tuệ An Law sẽ cùng bạn làm rõ vấn đề này trên cơ sở các quy định pháp luật hiện hành.

1. Khái niệm doanh nghiệp xã hội và doanh nghiệp thông thường

1.1. Doanh nghiệp xã hội là gì?

Theo Điều 10 Luật Doanh nghiệp 2020 , doanh nghiệp xã hội là doanh nghiệp:

• Đăng ký hoạt động theo hình thức doanh nghiệp thông thường (doanh nghiệp tư nhân, công ty TNHH, công ty cổ phần…);

• Mục tiêu hoạt động chính là giải quyết vấn đề xã hội, môi trường vì lợi ích cộng đồng;

• Cam kết sử dụng ít nhất 51% lợi nhuận hằng năm để tái đầu tư nhằm thực hiện mục tiêu xã hội, môi trường đã đăng ký;

• Tuân thủ quy định và chịu sự giám sát của cơ quan có thẩm quyền trong quá trình thực hiện cam kết.

1.2. Doanh nghiệp thông thường

Là các doanh nghiệp được thành lập theo quy định chung của Luật Doanh nghiệp 2020, hoạt động với mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận, không có cam kết đặc thù về xã hội hoặc môi trường như doanh nghiệp xã hội.

2. Quy định pháp luật về sáp nhập doanh nghiệp

2.1. Khái niệm sáp nhập doanh nghiệp

Sáp nhập doanh nghiệp là việc một hoặc nhiều công ty (công ty bị sáp nhập) chuyển toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ sang một công ty khác (công ty nhận sáp nhập) và chấm dứt tồn tại sau khi sáp nhập.

Căn cứ pháp lý: Điều 201 Luật Doanh nghiệp 2020.

2.2. Điều kiện sáp nhập doanh nghiệp

Các doanh nghiệp có thể sáp nhập nếu:

• Việc sáp nhập không thuộc các trường hợp bị cấm theo pháp luật cạnh tranh;

• Được sự chấp thuận của chủ sở hữu, thành viên, cổ đông của các bên liên quan;

• Tuân thủ quy định về đăng ký thay đổi nội dung đăng ký doanh nghiệp (đối với công ty nhận sáp nhập);

• Thỏa mãn các điều kiện riêng biệt theo loại hình doanh nghiệp (nếu có).

3. Doanh nghiệp thông thường có được phép sáp nhập vào doanh nghiệp xã hội không?

3.1. Pháp luật không cấm

Pháp luật hiện hành không cấm doanh nghiệp thông thường sáp nhập vào doanh nghiệp xã hội. Tuy nhiên, việc sáp nhập cần bảo đảm không làm mất đi bản chất và cam kết đặc thù của doanh nghiệp xã hội.

3.2. Vấn đề về mục tiêu hoạt động

Khi doanh nghiệp thông thường sáp nhập vào doanh nghiệp xã hội, công ty nhận sáp nhập phải tiếp tục duy trì cam kết hoạt động vì mục tiêu xã hội, môi trường đã đăng ký trước đó. Việc này bao gồm:

• Duy trì mục tiêu xã hội trong điều lệ;

• Cam kết sử dụng ít nhất 51% lợi nhuận để tái đầu tư cho hoạt động xã hội;

• Tuân thủ chế độ báo cáo và giám sát của cơ quan có thẩm quyền.

Nếu sau khi sáp nhập mà công ty nhận sáp nhập muốn chấm dứt tư cách doanh nghiệp xã hội, thì phải thực hiện thủ tục thông báo chấm dứt cam kết xã hội với cơ quan đăng ký kinh doanh theo Điều 10 Luật Doanh nghiệp 2020.

3.3. Tính hợp lý trong mục tiêu chiến lược

Sáp nhập vào doanh nghiệp xã hội chỉ nên diễn ra khi cả hai bên đều chia sẻ mục tiêu chiến lược liên quan đến trách nhiệm xã hội, phát triển bền vững, hoặc có kế hoạch điều chỉnh mô hình hoạt động phù hợp.

4. Quy trình sáp nhập doanh nghiệp thông thường vào doanh nghiệp xã hội

Dưới đây là các bước cơ bản:

Bước 1: Các bên thống nhất phương án sáp nhập

• Thỏa thuận các điều khoản về tài sản, nghĩa vụ, lao động, tổ chức lại quản lý…

• Đảm bảo có điều khoản cam kết tiếp tục duy trì mục tiêu xã hội sau sáp nhập (nếu giữ tư cách doanh nghiệp xã hội).

Bước 2: Hội đồng thành viên/Đại hội đồng cổ đông thông qua quyết định sáp nhập

• Quyết định được thông qua theo tỷ lệ biểu quyết theo luật và điều lệ công ty.

Bước 3: Soạn thảo và ký kết hợp đồng sáp nhập

Bước 4: Gửi hồ sơ đăng ký thay đổi doanh nghiệp

• Nộp tại Phòng Đăng ký kinh doanh nơi doanh nghiệp nhận sáp nhập đặt trụ sở.

• Kèm hồ sơ chấm dứt hoạt động của doanh nghiệp bị sáp nhập.

Bước 5: Công ty bị sáp nhập chấm dứt hoạt động

• Sau khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp sửa đổi cho công ty nhận sáp nhập, công ty bị sáp nhập sẽ bị xóa tên trên hệ thống đăng ký kinh doanh.